Προγνωστικοί παράμετροι στην αντιμετώπιση του καρκίνου του λάρυγγαb> ΤΟΥ ΚΑΘΗΓΗΤΗ ΕΛΕΥΘΕΡΙΟΥ ΦΕΡΕΚΥΔΗ τεως ΔΙΕΥΘΥΝΤΗ ΩΡΛ ΚΛΙΝΙΚΗΣ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΘΗΝΩΝ ΣΤΟ ΙΠΠΟΚΡΑΤΕΙΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ Τα νεοπλάσματα εκ πλακωδών κυττάρων του λάρυγγα ,ευθύνονται για περισσότερα από το 90 %του συνολικού αριθμού των περιπτώσεων του καρκίνου του λάρυγγα. Είναι νεοπλάσματα που προσβάλλουν κυρίως τους άνδρες σε αναλογία 10/1 και μετά την πέμπτη δεκαετία. Παρά την εξέλιξη της Ιατρικής και των διαφόρων μεθόδων διάγνωσης δυστυχώς η πρόγνωση της πάθησης συχνά είναι δύσκολη και η βιολογική συμπεριφορά της νόσου απρόβλεπτη. Στην κλινική καθημέρα πράξη η έμμεση λαρυγγοσκόπηση ,η ενδοσκόπηση με άκαμπτα και εύκαμπτα ενδοσκόπια ακόμη και η μικρολαρυγγοσκόπηση με γενική αναισθησία αδυνατούν να μας δώσουν επαρκείς και ακριβείς πληροφορίες για την πρόγνωση του καρκίνου του λάρυγγα . Η κλινική σταδιοποίηση της νόσου σύμφωνα με τους διεθνείς κανόνες δεν είναι πάντα εύκολα να εφαρμοσθούν δεδομένου ότι ο λάρυγγας αποτελεί όργανο κυλινδρικό και η επισκόπηση του εκ των άνω δεν επιτρέπει τον ακριβή προσδιορισμό εντόπισης και επέκτασης της βλάβης. Πολλές φορές δεν είναι δυνατόν να προσδιορισθεί ο βαθμός επέκτασης της νεοπλασίας δηλ, δεν είναι δυνατό να διαπιστώσομε την πιθανή επέκταση της νεοπλασίας εξω από τα όρια του λάρυγγα. Αν και την τελευταία δεκαετία απεικονιστικές αμέθοδοι όπως η αξονική τομογραφία , η μαγνητική τομογραφία , χρησιμοποιούνται για τον ακριβή προσδιορισμό της επέκτασης της νόσου εν τούτοις πολύ λίγες πληροφορίες προκύπτουν για τον ακριβή προσδιορισμό της βιολογικής συμπεριφοράς του νεοπλάσματος. Είναι συχνό το φαινόμενο ,νεοπλασίες κλινικά όμοιες , να αντιδρούν διαφορετικά στους διάφορους θεραπευτικούς σχεδιασμούς και για το λόγω αυτό η αναζήτηση κάποιων προηγμένων προγνωστικών παραμέτρων ενδεχόμενα σε κυτταρικό επίπεδο θα πρέπει να θεωρείται επιβεβλημένη, κυρίως αν αναλογισθεί κανείς ότι η εφαρμογή της κλασικής ογκολογικής χειρουργικής αρχής στον καρκίνο του λάρυγγα προκαλεί σημαντική επίπτωση στην αναπνευστική και φωνητική λειτουργία με μεγάλο βαθμό αναπηρίας. Τα τελευταία χρόνια με την πρόοδο της μοριακής βιολογίας έχουν αναγνωρισθεί και κωδικοποιηθεί μια ομάδα γονιδίων τα οποία εμπλέκονται στην καρκινογένεση, Αν και πολλά είναι ανάγκη ακόμα να ερευνηθούν ,ωστόσο έχει προχωρήσει η μελέτη των γενετικών διαδικασιών ,οι οποίες συνοδεύουν την καρκινική εξαλλαγή. Μια από της πολύ σημαντικές κυτταρικές λειτουργίες είναι η απόπτωση .Πρόκειται για ένα συγκεκριμένο ενδογενές πρόγραμμα αυτοκαταστροφής του κυττάρου για το οποίο ενεργοποιούνται συγκεκριμένα μακρομόρια ,έμμεσα η άμεσα. Στον άνθρωπο αυτό γίνεται με ένα γενετικό πρόγραμμα ελέγχου που εξασφαλίζει στα κύτταρα την επαγωγή η την αναστολή της έκφρασης ειδικών γονιδίων, ογκογονιδίων ,ογκοκατασταλτικών γονιδίων και αυξητικών παραγόντων και τη σύζευξη των αποπτωτικών σχημάτων με τη μεταγραφική λειτουργία του κυττάρου. Έτσι έχουν αναγνωρισθεί διάφορα γονίδια που παίζουν ρόλο στην απόπτωση. Αυτά διακρίνονται σε δύο μεγάλες κατηγορίες,σε αυτά που προάγουν την απόπτωση και σε αυτά που την αναστέλλουν. Στην πρώτη κατηγορία ανήκουν τα γονίδια Bax , P 53 και άλλα. Ενώ στη δεύτερη τα γονίδια bcl- 2 , bcl- x και άλλα. Η συνδυασμένη έκφραση η αναστολή των διαφόρων αυτών γονιδίων προάγει η αναστέλλει την απόπτωση. Από όλα αυτά συνάγεται ότι η απόπτωση είναι μια σημαντική παράμετρος για τον έλεγχο των κυτταρικών πληθυσμών και της βιολογικής δραστικότητας τους. Φαίνεται ότι η δημιουργία ενός όγκου δεν είναι μόνο το αποτέλεσμα ενός ανεξέλεγκτου πολλαπλασιασμού των κυττάρων αλλά περισσότερο η διαταραχή της ισορροπίας μεταξύ του πολλαπλασιασμού και του θανάτου των κυττάρων. Πιστεύοντας ότι η κατανόηση της σχέσης μεταξύ των μοριακών μεταβολών που λαμβάνουν χώρα στα κύτταρα των ασθενών με καρκίνο λάρυγγα και της παθογένειας καθώς και της κλινικής συμπεριφοράς της νόσου, μπορεί να μας δώσει μια πιο ολοκληρωμένη εικόνα της νόσου και των κλινικών χαρακτηριστικών της , θεωρήθηκε σκόπιμο η αναζήτηση διαφόρων νέων μοριακών προγνωστικών δεικτών . Για το σκοπό αυτό μελετήθηκαν τα γονίδια απόπτωσης p53 ,bcl-2 και το γονίδιο Bax. Ειδικότερα διερευνήθηκε εάν η έκφραση η συνέκφραση των γονιδίων αυτών που ρυθμίζουν την απόπτωση ενδεχομένως μας δίδουν μια καλύτερη εικόνα της δυναμικής ενός νεοπλάσματος με περισσότερες πληροφορίες για την πρόγνωση και βιολογική συμπεριφορά του καρκίνου . Συγκεκριμένα σε ασθενείς με καρκίνο του λάρυγγος εκ πλακωδών κυττάρων, μελετήθηκε η συσχέτιση έκφρασης των γονιδίων Bax , bcl-2 και p53 , και τα επίπεδα των πρωτεϊνών αυτών ανιχνεύθηκαν με ανοσοιστοχημεία. Υπολογίσθηκε η συυσχέτησης τους με τις διάφορες κλινικοπαθολογικές παραμέτρους των ασθενών καθώς και με την κλινική τους πορεία. Συνολικά μελετήθηκαν 38 ασθενείς με καρκίνο του λάρυγγος. Όπως προέκυψε από την μελέτη η υπερέκφραση του γονιδίου p53 συνδυάζεται με αυξημένη τάση πενταετούς επιβίωσης σε σχέση με αυτούς που ήσαν αρνητικοί στην έκφραση του p53 . Ακόμη ασθενείς που ήταν αρνητικοί για bcl-2 και p53 , η και θετικοί για Bax και αρνητικοί για bcl-2 είχαν χειρότερη επιβίωση. Επίσης χειρότερη επιβίωση είχαν και οι ασθενείς με Bax θετικό , bcl-2 αρνητικό και p53 αρνητικό. Συμπερασματικά θα μπορούσε να πει κανείς ότι η μελέτη συνδυασμού ορισμένων μοριακών δεικτών συμβάλλει στην καλύτερη κατανόηση της βιολογικής συμπεριφοράς των κακοήθων νεοπλασμάτων του λάρυγγα .Η ευρεία εφαρμογή της μελέτης της έκφρασης των ως άνω γονιδίων στην καθημέρα κλινική πράξη θα επιτρέψει την αναγνώριση των ασθενών εκείνων που εμφανίζουν έναν ιδιαίτερα επιθετικό νεόπλασμα Εικόνα α >